Kadim Çin’den Hikâyeler 4: Yu Çalamadığı Hâlde Sayıyı Doldurmak

Çince aslı

滥竽充数《韩非子·内储说上》

齐宣王使人吹竽，必三百人。南郭处士请为王吹竽，宣王说之，廪食以数百人。宣王死，湣王立，好一一听之，处士逃。

Türkçe çevirisi

Yu Çalamadığı Hâlde Sayıyı Doldurmak (İpliği Pazara Çıkmak)

Qi Hükümdarı Xuan (hük. MÖ 319–301), yu çalgısı çaldıracağı zaman mutlaka üç yüz kişinin birlikte çalmasını istermiş. Üstat Nanguo, hükümdar için yu çalmak üzere başvurmuş. Hükümdar Xuan bundan çok memnun olmuş ve onu da yüzlerce müzisyenle birlikte iaşe ettirmiş. Hükümdar Xuan ölünce oğlu Min tahta çıkmış. Min, müzisyenleri teker teker dinlemekten hoşlanıyormuş; bu nedenle Üstat Nanguo kaçmış.

Bu hikâye, gerçek bilgi ve yeteneğe sahip olmayan birinin başkalarını kandırmaya çalışsa bile bunu ancak bir süreliğine başarabileceğini, sonunda ise gerçeğin mutlaka ortaya çıkacağını anlatır. Han Feizi’nin 滥竽充数 kıssası, kalabalığın içinde gizlenen sahte yeteneğin bireysel sınama karşısında nasıl ortaya çıktığını anlatır.

Meraklısı için kısa notlar:

竽 · Yu:

Yu, Kadim Çin’de bambudan yapılan, kamışlı bir nefesli çalgıdır.

Üstat Nanguo · 南郭处士:

Metinde Nanguo Chushi 南郭处士 olarak gösterilen bu ifade, aslında gizli bir alaycılık taşır. Nanguo 南郭 kahramanımızın adıdır. Chushi 处士 ise aslen yetenekli ve erdemli olduğu hâlde inzivaya çekilip devlet hizmetine girmeyen kişileri ifade eden bir kelimedir. Daha sonra genel olarak hiç resmî görevde bulunmamış eğitimli kişiler için de kullanılmıştır.

Ancak burada bu kelimenin kullanılması bir kinayedir. Nanguo’nun herhangi bir yeteneği yoktur; fakat varmış gibi davranmış ve aslen yetenekli ve erdemli kişilere verilen chushi sıfatını üstüne almıştır.

Yani aslen yetenekli ve erdemli olup inzivaya çekilmiş (!) Nanguo, saraydaki kalabalığın arasına karışmayı başarmış ve sarayın nimetlerinden yararlanmaya başlamıştır. Ancak ipliği pazara çıkınca kaçmıştır.

Yu dinlemek ister misiniz?