Kadim Çin’den Hikayeler 1: Yılana Ayak Çizmek

İlk kıssadan hissemiz Çin’in erken zamanlarından birisi olan Savaşan Devletler (战国 MÖ. 475- MÖ. 221) dönemine aittir. Bu dönem Çin’de feodalizmin henüz başladığı, irili ufaklı pek çok feodal devletin ortaya çıkıp, Çin’i kendi egemenliği altında birleştirmeye çalıştığı bir dönemdir. Ufak devletçiklerin birbiriyle mücadele ettiği bu zamanda 游说之士 (youshuizhishi) denilen danışmanlar yerel hükümdarlara danışmanlık yapmış ve bu hükümdarların bir çeşit dış politika geliştirmelerine yardımcı olmuşlardır. Hikayemiz bu danışmanlık fikirlerinin toplandığı bir kitap olan 《战国策》da bulunur.

Çince aslı:

画蛇舔足《战国策·齐策》

楚有祠者，赐其舍人卮酒。舍人相谓曰：“数人饮之不足，一人饮之有余，请画地为蛇，先成者饮酒。“ 一人蛇先成，引酒且饮之，乃左手持卮，右手画蛇，曰：”吾能为之足。“ 未成，一人之蛇成，夺其卮，曰：”蛇固无足，子安能为之足？“ 遂饮其酒。为蛇足者，终亡其酒。

Çevirisi:

Chu’larda adak yerinden sorumlu bir adam varmış. Adak yerinin kapısında bekleyen kapıcılara bir kap içki vermiş. Kapıcılar aralarında tartışarak, “bu içki bir kaç kişiye yetmez, bir kişiye de çok gelir, isterseniz yere yılan resmi çizelim, ilk tamamlayan içkiyi içsin” demişler. Adamlardan birisi yılanı ilk önce bitirmiş, içkiyi almış, içmeye hazırlanmış; adam sol elinde kadehi tutup, diğer taraftan sağ eliyle de yılanı çizerken: “ben buna ayak da ekleyebilirim” demiş. Bu sırada resmi henüz bitirmeyen öteki adamlardan biri yılanı bitirmiş ve diğer adamın elinden kabı alarak: “yılanların ayağı olur mu, nasıl olur da yılana ayak çizersiniz” demiş ve içkiyi içmiş. Yılana ayak çizen, sonuçta içkisini kaybetmiş.

Bu hikayedeki olay daha sonra 画蛇舔足 (huashe tianzu), birebir çevirisiyle, yılan çizip ayak eklemek atasözüne dönüşüp, bugüne kadar gelmiştir. Anlamı da oldukça basittir: bir şeyi olması, yapılması gerektiği kadar yapın, onu süslerken, yaptıklarınızı da bozabilir, elde ettiklerinizi de kaybedebilirsiniz.